آفرينش عالم

صفت آفرينش عالم

فصل اول:در صفت خلقت آسمانها و زمين

بدان كه حق تعالي عالم را خلق كرد در شش روز.
 چنان كه مي فرمايند: (( و هو الذي خلق السماوات و الارض في سته ايام)) (سورۀ هود، ايۀ 7 ) يعني پروردگار تو آن است كه آفريد آسمانها و زمين را و هر چه در آنها است در شش روز. بدان كه اول چيزي كه تعالي آفريد، جوهري بود از زبرجد سبز و بزرگي آن را كس ندانست، بجز خدا. پس نظر در ان انداخت، از هيبت، حق تعالي آب شد و موج بر آورد و بجوشيد و از وي بخاري برخاست ماندد دودي و در هوا بايستاد و مي لرزيد. حق تعالي او را هفت پاره ساخت و از هر پاره، آسماني آفريد به قدرت خود و معلق بداشت، بي ستون و ضخامت. هر آسماني پانصد سال راه بود و ان كفي كه از آن جوهر پيدا شده بود، هفت پاره گردانيد و از هر پاره زميني بيافريد، در زير يكدگر بداشت. چون اين هفت زمين را بيافريد، بعد از ان فرشته اي بيافريد و در زير هفت طبقۀ زمين در آمد و در اين هفت طبقه زمين را در گردن گرفت و دستي از مشرق درآورد و دستي از مغرب و نگاه ميدارد نا روز قيامت و پاهاي فرشته در هوا معلق ماند. پس ايزد تعالي ياقوتي آفريد، اندر فردوس. پس فرمان داد كه تا آن ياقوت را به زير پاي فرشته نهادند، تا پاي فرشته بر ياقوت قرار گرفت و بزرگي آن ياقوت را كسي نداند، پس ياقوت در هوا بماند. پس حق تعالي گاوي بيافريد كه چندين هزار دست و پاي داشت و مروي است كه او چهل هزار قوامي است و بزرگي آن گاو به غايتي است، كه شاخهاي آن از آسمان گذشته است، پاهاي وي از تحت الثري در گذشته. پس حق تعالي فرمود كه آن ياقوت را در ميان شاخهاي گاو نهادند. به روايتي در بالاي كوهان او نهاده، ياقوت بر گاو قرار گرفت و بزرگي آن گاو را كسي نداند، بجز حق تعالي و پاهاي گاو در هوا معلق بماند.
آنگاه سنگي بيافريد، به مقدار هفت آسمان و هفت زمين و قرارگاه گاو گردانيد. آنگاه ماهي، به وسوسۀ ابليس لعين مي خواست كه بجنبد و آنچه كه بر پشت وي است بيندازد. خداي تعالي جانوري بيافريد تا در بيني وي رفت و در دماغ وي قرار گرفت. ماهي بناليد. فرمان رسيد كه بيرون آي بيرون آمد و در برابر وي ايستاد تا كه اگر خواهد عزم جنبيدن كند، به دماغ وي رود. ماهي به سبب خوف اين، ساكن شد. و بايد دانست كه حق تعالي، در روز يكشنبه آسمانها و زمين را بيافريد. و در روز دوشنبه آفتاب و ماهتاب و ستارگان را آفريد. و در روز سه شنبه بهشت و دوزخ را بيافريد. و در روز چهارشنبه خلقان و جملۀ اشياء را آفريد. و در روز پنج شنبه آبها را بيافريد و درياها را براند و چشمه ها روان كرد و اشجار و اثمار بيافريد. و در روز جمعه فرشتگان را بيافريد. جوهر آدم عليه السلام را و فرزندان او را هم، روز جمعه خلق كرد. و هم در روز جمعه بود كه امر كرد فرشتگان هفت آسمان و زمين و روح و جملۀ اشياء، آدم عليه السلام را سجده كردند و هم در جمعه بود كه امر كرد بر فرشتگان تا تخت آدم را برگرفتند و به بهشت آوردند، تا عجايبهاي بهشت بديد و حق تعالي قادر است كه در يك طرفة العين، صد هزار چندين بيافريند.
اما نكته در اين كه به صبر آفريد، آن است كه بندگان در كارها شتاب نكنند. چنان كه حضرت رسول صلي الله عليه و آله فرمودند كه: (( العجلة من الشيطان و التاني من الرحمن)) يعني: عجله از شيطان و تأني از رحمن است. و در قرآن است كه: (( ان الانسان كان عجولا)) (سورۀ اسراي،آيۀ 11)) يعني: بدرستي كه انسان ميباشد بسيار شتاب كننده و از ضحاك روايت شده كه چون حق تعالي زمين را بيافريد، در روي آب متحرك بود، تا كوهها را بيافريد و ميخ زمين ساخت. چنان كه در آيۀ شريفه فرمود:‌ (( والجبال اوتادا)) (سورۀ نبأ، آيۀ 7)) و كوه قاف كوهي است كه دور عالم را دارد و حق تعالي به او قسم ياد نموده و آن را از زمرد سبز خلق كرده و كنارهاي آسمان بر آن است  و سبزي آسمان ار آن است و پاره هاي زمرد كه در ميان مردمان است از آن است. از وهب بن منيه منقول است كه ذوالقرنين چون به كوه قاف رسيد، در پيرامون آن كوههاي كوچك ديد.
 
از موكلان آن كوه پرسيد كه اين چه كوه است؟ گفتند: كوه قاف. گفت:اين كوههاي خرد، در حوالي اين كوه چيست؟ گفتند:رگهاي زمين است و هيچ شهر و بقعه اي نيست، الا كه رگي از آن متصل است به اين كوه. چون ارادۀ حق تعالي تعلق گيرد بر زلزلۀ زمين، ما را امر ميفرمايد تا رگ آنرا به حركت در آوريم.
ذوالقرنين گفت:مرا از عظمت خداي تعالي چيزي خبر دهيد. گفتند:كمترين چيزي كه دال است بر عظمت شأن او سبحانه، آن است كه در عقب ما زميني است كه هر يك از طول و عرض آن، پانصد سال راه است و آن زمين از برف است و اگر شدت برودت آن نميبود، همۀ مردمان زمين از گرمي آتش دوزخ مي سوختند.

فصل دوم:در صفت عرش و كرسي و لوح و قلم در ادامه مطلب

فصل دوم
 
در صفت عرش و كرسي و لوح و قلم

از ابن عباس، از مجاهد منقول است كه لوح محفوظ يكدانه در سفيد است كه طول آن
از آسمان تا زمين و عرض آن از مشرق تا مغرب، و كناره هاي آن از ياقوت سرخ است.
به روايت مقاتل لوح در كنار فرشته اي است، پايين عرش و مروي است كه لوح و قلم،
نام دو ملك است كه حق تعالي مخفيات علوم خود را برايشان گفته و ايشان را بر
علوم غيب اطلاع داده.
در تفسير امام حسن عسكري عليه السلام مذكور است كه لوح محفوظ دو طرف دارد،
يك طرف بر جانب راست و يكي بر جانب چپ.
هر گاه حق تعالي اراده كند وحي ميكند ميكائيل را، او به جبرئيل ميرساند.
جبرئيل به انبياء ميرساند و مروي است كه حق تعالي هر روز سيصد و شصت بار بر آن
لوح نظر ميفرمايد.
براي احيا و اموات و اعزاز و اذلال و غير آن.
مروي است كه در لوح، هفت خط نوشته، دو خط و نيم از براي احوال دنيا از ابتدا تا انتها و چهار خط و نيم از براي احوال قيامت از نشر و حشر و بعث، تا وقت رسيدن بهشتي به بهشت و دوزخي به دوزخ.
در روايات ديگر لوح محفوظ از يك دانه در سفيد است، بالاي وي هفتصد ساله راه است و پهناي وي سي ساله راه است.
پس حق تعالي غرمان داد كه: (( اكتب علمي في خلقي)) يعني بنويس علم من، در خلق من، آنچه باشد تا روز قيامت.
اول چيزي كه در لوح محفوظ نوشته شد آن بود:
(( بسم الله الرحمن الرحيم ان من اسلم بقضائي و صبر علي بلائي و شكر علي نعماتي كتبته صديقاً و جعلته يوم القيامة مع الصديقين، و من لم يرض بقضائي و من لم يشكر علي نعمائي، فليطلب رباً سواي))
يعني به تحقيق كه، هر كه راضي شد به قضاي من و صبر كرد بر بلاي من و شكر كرد بر نعمتهاي من، پس نوشتم او را صديق و گردانيدم من او را در قيامت، از صديقان، و هر كه راضي نشد به قضاي من و صبر نكرد بر بلاي من و شكر نكرد بر نعمتهاي من، پس بايد طلب كند پروردگاري غير از من، و در بعضي از تفاسير معتبره مذكور است، از ابن عباس روايت شده كه:
حق تعالي لوح محفوظ را از يك در سفيد آفريده است، درازي آن پانصد ساله راه است. هر روز حق تعالي سيصد و شصت بار در آن لوح نظر كند، آنچه خواهد محو كند و آنچه خواهد بگذارد، به حسب مصلحت اشخاص. مثل آنكه حق تعالي عجلي براي بنده نوشته باشد، چون آن بنده دعا كند يا صدقه بدهد يا طاعتي كند و مصلحت او آن است كه مدت عمر او را درازتر از آن گرداند، پس آن مدت مكتوبه را محو فرمايد و به جاي آن زياده براي آن نويسد.
اين است تفسير ((يمحوا الله ما يشاء و يثبت و عنده ام الكتاب)) ( سورۀ رعد، آيۀ 38))
و منقول است كه قلم بر لوح محفوظ چهارصد سال ميگرديد، تا اين نوشت كه:
(( لا اله الا الله، محمد رسول الله، علي ولي الله))
پس قلم بر لوح جاري شد و نوشت هر چه خواهد شد، تا روز قيامت حتي جنبيدن برگ درختان و حركت گياهان.
چون لوح آن نوشته را بر خود ديده، بر نشاط آمد كه نيست مثل من كه علم حق تعالي بر من نوشته شده است و ميدانم علم اولين و آخرين را.
حق تعالي خطاب كرد به قلم، اي قلم بنويس كه: (( يمحوا الله ما يشاء و يثبت))
يعني، محو ميكند خداي تعالي از اينها، آنچه را كه ميخواهد، و ثبت ميكند بر جاي او هر چه را كه ميخواهد.
از اهل بيت عليهم السلام روايت است كه عرش ظرف است بر جميع مخلوقات.
يعني عرش، محيط است بر ساير موجودات و كرسي محيط است بر عرش و هر چه بر آن محيط است.
لهذا چون علم خداي تعالي بر ساير موجودات احاطه دارد، در كلام مجيد تعبير به كرسي نمود و فرموده: (( وسع كرسيه السموات و الارض)) چنان كه از حضرت امام به حق ناطق، امام جعفر صادق عليه السلام سؤال كردند كه مراد در اين كرسي چيست كه (( وسع كرسيه السموات و العرض))؟ فرمود: كه علم، يعني علم او، محيط است بر آسمانها و زمينها.
همچنين از (( الرحمن علي العرش استوي)) سوال كردند. فرمود:
(( استوي عند علمه كل شيء فليس شيء عنده اقرب من شيء )).
يعني يكسان است نزد علم او همگي مخلوقات چنان كه نزد او هيچ چيز نزديكتر از چيز ديگر نيست.
در روايات آمده كه حق تعالي عرش و كرسي را از نور خلق كرده.
در روايت ديگر آمده كه از نور حضرت امام حسن عليه السلام آفريده چنانچه به تفصيل مذكور ميشود.
بزرگي كرسي چنان است، كه هفت آسمان و زمين در جنب او، چون حلقه اي است كه در بيابان افتاده باشد.
در روايت ديگر، آمده كه عرش از جوهر سبز است. ما بين قائمه اي تا قائمۀ ديگر، چندان است كه مرغ سريع السيري، به دويست سال قطع نخواهد كرد.
در روايت ديگر آمده كه عرش را هجده هزار كنگره است. از كنگره اي تا كنگره ي ديگر هجده هزار قنديل آويخته و هر قنديلي چندان بزرگ است كه هفت آسمان و زمين در آن ميگنجد.
در خبر آمده كه حق تعالي عرش را آفريد و خطاب به جميع ملائكه كرد كه آن را برداريد و بر دوش حاملان عرش نهيد.
جبرئيل يك طرف بگرفت و گفت: (سبحان الله) و ميكائيل گوشۀ ديگر بگرفت و گفت: ( الحمد الله ) و اسرافيل جانب ديگر گرفت و گفت: ( لا اله الا الله ) و عزرائيل طرف ديگر را گرفت و گفت: ( الله اكبر ).
عرش را برداشته و بر دوش حمله نهادند چون گراني عرش بر دوش حمله رسيد، گفتند: ( لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم ) و گراني بر ايشان آسان شد.
پس هر بندۀ مؤمن كه يك مرتبه اين كلمات را بگويد، ثواب حملۀ عرش و جملۀ ملائكه را در نامۀ اعمال او بنويسند و گراني دنيا و عقبي بر وي سبك گردد و مستغرق نعم الهي شود.
حملۀ عرش چهارند و هر يك از ايشان چهار روي دارند، يكي از پيش و يكي از پس و يكي از راست و يكي از چپ. و اما بيان صورت ايشان، يكي به صورت آدمي و يكي به صورت شير و يكي به صورت گاو و يكي به صورت خروس چنان كه به تفصيل، ذكر اوصاف ملائكه در " فصل پنجم " مذكور ميگردد.
بعضي از جهال بودن ملائكه را به صورت حيوانات، انكار و استبعاد نموده غلط است. زيرا كه همين صورت چهار را فقها و مجتهدين در كتب اخبار در بسيار جايها ذكر نموده اند. از آن جمله مجتهد برقاني،حاجي ملا محمد تقي در كتاب خود ( مجالس المتقين )ذكر كرده و نيز در آن كتاب مذكور است كه: انس ابن مالك گفت: من از رسول خدا صلي الله عليه واله سؤال كردم از عظمت عرش، رسول خدا صلي الله فرمودند:
من از جبرئيل همين سؤال را كردم و او گفت كه من از ميكائيل پرسيدم و او گفت كه من از لوح محفوط و او گفت كه من از علم الله فرمود: عرش مرا سيصد و شصت هزار صحرا و در هر صحرايي، شصت هزار عالم و در هر عالمي، شصت هزار برابر آدميان و جنيان است كه هيچ يك از ساكنان هر عالم نميدانند كه حق تعالي آدمي را آفريده است يا نه و در ميان عرش الهي، صد هزار قنديل آويخته كه هفت طبقات آسمانها و زمينها و جهنم و هشت بهشت، در يك قنديل آنها بگنجد.
همۀ اين قناديل مملو از خلق است و هيچ كس از آنها اطلاع ندارد.
اما عرش به اين عظمت، دو وقت به لرزه مي آيد. يكي وقت سحر كه اشرف اوقات است و اجابت دعا در آن وقت است كه مؤمن در نماز است و يا به استغفار مشغول است و خداوند ايشان را در قرآن ياد نموده و فرموده است: (( و با لاسحار هم يستغفرون )) ( سورۀ ذاريات، آيۀ 18)) و از جبرئيل پرسيدند كه اجابت دعا در چه وقت است؟ گفت اينقدر ميدانم كه وقت سحر هنگامي كه مؤمن در نماز است و يا به استغفار مشغول است، عرش الهي به لرزه در مي آيد.
دوم: وقتي كه طفل يتيم را كسي به گريه در مي آورد. زيرا كه جناب اقدس الهي امر فرموده به نيكويي و احسان در حق ايتام.
چنان كه فرموده (( و اذ اخذنا ميثاق بني اسرائيل لا تعبدون الا الله و بالوالدين احسانا و ذي القربي و اليتامي و المساكين.)) ( سورۀ ضحي، آيۀ 10)

ادامه دارد...